कोंकणी अभ्यास मंडळ

पाचव्याचार दोंगरा गोपांत   म्हजो ल्हानसोच गांव   चारूय दिको सैमान नटला श्रीस्थळ ताचें नांव     मळबांत ऊंच येवकार हांगा दितात माड माडयो जश्यो सोबीत , सुंदर , तामश्यो म्हारथावेल्यो घुडयो   देवा मल्लिकार्जुनाचें देवूळ हांगा म्हज्या घरा सामकार सकाळपारा सूर्य किरणां   करता अभिशेक कळसार   फाल्गुनाचे दसमीक धोलार तोणी शिगम्याची पडटा दारा-दारांत तुळशी मुखार   गडी उमेदीन नाचता   अवतार पुरसाचो येता   हांगचे सांतरेर भार   तरगांचो नाच जाता धोल जंगाटीचे तालार     बर्‍या वायट वेळार धांवन येवपी   म्हजो एकवटाचो गांव ना कसल्यो वणटी हांगा   ना कसले भेदभाव     जशे आंबे पणस हांगचे एकदम रुचीक रसाळ तशे लोक गांवचे गोड आनी म्होंवाळ   असो म्हजो गांव दिसता जरी ल्हान   ताचे गूण गायतना   म्हाका जाता अभिमान   कोणाचीय नदर लागची असो म्हजो गांव   श्रीस्थळ ताचें नांव   श्रीस्थळ ताचें नांव   श्रीस्थळ ताचें नांव ...

मनीस चलत वता धांवन वता त्या रस्त्याचेर कोण कागदां उडयता कोण कोयर उडयता कितलें दुख्ख जाता काय त्या रस्त्याक ?   मोटारी वतात , बसी वतात गोरवां धोरां पातळून बसतात आपल्या आंगार पेज घेत लोकांक मात वाट दिता कितलें दुख्ख जाता काय त्या रस्त्याक ?   सुणीं माजरां मरून पडटात तांच्या रगतान रस्तो भिजता कोण ताचेर बाटल्यो फोडटात रस्त्याक खूब दुखयतात कितलें दुख्ख जाता काय त्या रस्त्याक ?   पावस पडून तो नितळ जाता ताका खूब खोस भोगता वलसाणीचे धादोसकायेन कांय खीण विसव घेता   - प्रीस्का फेर्नांडीस, एम. ए. कोंकणी भाग 1 (2022)

  मंद एक खीण     बोवाळ आसा सगळे कडेन      हो हांगा तो थंय धांवत सुटल्यात सगळे ; गर्देंत गर्दी!   हाका माडय ताका चिड्डय तूं फाटीं हांव फुडें हांव फाटीं तूं फुडें ; गोंदळांत गोंदळ!   धांवत सुटलेले हे गर्देंत भोंवतणच्या सगळ्या बोवाळांत अकस्मात किण्ण चोय वशीन ; मंद एक खीण!     - नविशा नायक, एम. ए. कोंकणी भाग 2 (2022)

  वेळ शेणलो वो मनीस ?   वेळ सगळ्यांक खूब गरजेचो. वेळाची गरज कोणाच ना असो म्हूण कोण ना. कोंकणींत वेळ उतराचे दोन अर्थ आसात. दर्यावेळ ह्या अर्थान वेळ शब्द वापरतात. आतां वेळ ह्या उतराच्या जाग्यार इंग्लीशींतले टायम हें उतर वापरतात. मागीर आमी कोणाकूय विचारतात टायम कितलो जालां ?  वेळ पळोवंक आमकां घरांत वणटी घडयाळीचेर चोवपाक मेळटा. हाताक घातिल्ल्या वॉचीक पळोवन सांगूंक शकतात. इतल्यान काबार जावूंक ना. टायम नवे पिळगेच्या बोल्सांत पावलो. म्हणल्यार मोबायल. जाय तेन्ना जुप्प करून बोल्सांतलो मोबायल काडलो , टायम चोयलो , परत बोल्सांत दवरलो. आलाम क्लॉक आयलें. जो मेरेन ताका बंद करनात तो मेरेन तो एक सारको वाजत रावता. आदीं लोक कोंब्या सादार उठ्ठालें. आपल्या वावराक वतालें. पूण आतां कोंबे गांवांतले नाच्च जाल्यात. देखून दर एकल्याचो मोबायल साद घालपाक लागलो. घडयाळीवेलो वेळ आतां स्मार्टूय जाला.   पूण वेळ आतां नाच्च जायत वता , अशें लोक म्हणपाक लागल्यात. दर एक फावट ताच्या तोंडांतल्यान आयकतां टायमूच पावलो ना. कारण कितें आसूंक शकता ? घडयाळीचो कांटो फास्ट घुंवता म्हूण काय वेळ बरो बेगीन धांवत...

  चूक   म्हजे कडेन जाल्ली चूक   ती हांव विसरचो ना   दुसरो गांवभर करतलो म्हजे चुकीचेर उलोवप   पूण केन्नाच बरें केलां तें पळोवचो ना   म्हजी चूक हांवच सुदारतलों कोण म्हाका बोट दाखोवचो ना चूक हांवें केल्ली   केन्नाच हांव विसरचो ना   बापोल्याच्या आंगणांत मागीर   खबरांक नेट वाडटले म्हजी चूक नासून लेगीत   थोडे आसली म्हणटले   सोबीत अशी जीण रे ही परत चूक करनाका परत चूक जाल्यार लेगीत हार केन्नाच मानूं नाका.     - संकेत दि. देसाय, एम. ए. कोंकणी भाग 2 (2022)

मनशांच्या सभाव पावसा सारखो   गोंय हें दर्यादेगां खातीर तशेंच न्हंयो आनी धबधबे अशें आदी उदकाच्या प्रका रां खातीर फामाद आसा. तशेंच वेगवेगळे तरेन पावस गों यां त आमकां खूब प्रमा णां त पळोवंक मेळटा. गोंयकारांचे जिणेंत पावस हो म्हत्वाचो घटक जाल्ल्यान पावसा संदर्भांत आमचे भाशेंतूय वेगवेगळी उतरावळ मेळटा. देखीक , पावस शेनता, पिरपिरता, घोगेता , रकता अशें आदी तरेचे पावसाचे प्रकार आमकां दिसून येतात. पावस आनी मनशाचें सामकें लागींचें नातें आसा. मनशाचो सभाव हो पावसा सारखो आसता. जेन्ना पावस झडत रावता तेन्ना आमकां बेजार येवपाक लागता. तेच तरेन मनीस फक्त एकेच तरेन वागता, केन्नाय पळयल्यार ताच्या मुखामळार हांसो, दुख्ख , निराशी मुखामळ, राग आदी ह्यो भावना सोडून त्या भितरली खंयचीय एक भावना सदांच ताच्या वाग णुकें त दिसल्यार आमकां ताचो बेजार येवपाक लागता. अशे तरेच्यो भावना ता चे वाग णुकें तल्यान आमकां दिसून येतात, तेन्ना आमकां ताचो सभाव कसो आसा हें जाणवता. तशेंच बारकायेन नदर मारून पळयल्यार आमकां कळटा की पावसाची गत तशीच आसता. केन्ना मोटो घोग्यांनी झ डटा . जशें खूब रागार जाल्लें वरी भास जाता वा केन्ना बारीक,...

  मोगाचो हां सो?   हां स रे मोगा हां स रे तूं सं वसार म्हजो फुलय रे तूं   दीस रात काडटा तुजी याद सप नांत म्ह ज्या सदांच तूं   पि शे प णां म्ह जीं पळोवन मुमुर ख्यांनी च हां स रे तूं   हां सता म्हजो मोग उमेदीन पूण जावन दुसऱ्याचो तूं जावन दुसऱ्याचो तूं     - सुचिता बांदेकर , एम. ए. कोंकणी भाग 1